Ahmet GÜRDOĞAN

 DEMOKRASİ NEDİR? DEMOKRASİ MODELLERİ      Antik Yunan’da ortaya çıkan, zaman zaman kesintiye uğrayan ve çeşitli değişimlerle günümüze kadar ulaşan bir yönetim modelidir demokrasi. Bazı düşünürler için toplumlar adına en faydalı yönetim biçimi iken, bazıları için ise “kötünün iyisi” olarak görülen bir sistemdir. Bu yazıda demokrasi kavramını ele alırken, diğer yönetim biçimlerine de değineceğim. Ayrıca demokrasi ile birlikte sıkça anılan cumhuriyet kavramını da açıklayacağım. Demokrasi bir yönetim modeli iken, cumhuriyet bir yönetim rejimidir. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için, alt başlıklar halinde yönetim modeli, rejim ve bunlara ilişkin diğer kavramları sizlerle paylaşacağım. Ders notlarına ek olarak bu başlığın anlatıldığı kaynaklar; - Andrew Heywood, Siyaset (Sayfa 116 - 128  arası)

  MARKSİZM, SOSYALİZM VE DİĞER İDEOLOJİLER     İdeolojiler konusunda belki de taraftarlık üzerinden kitlelere sahip olan ideolojiler bu başlık altında anlatılacak ideolojilerdir. Bu ideolojiler, önceki notlarımızda anlatılan ideolojilerden farklı olarak bir tespit üzerine ortaya çıkmamıştır. İçinde bulunulan düzenin sorunlarına çözüm olacağı iddiası ile ortaya çıkmıştır. Şöyle ki liberalizm ve muhafazakarlık ideolojileri bir tespit üzerine ortaya çıkmışken Marksizm ve kapitalizm gibi ideolojiler üretim, tüketim ve paylaşım üzerinden siyasi ve toplumsal yapıyı yeniden düzenleme iddiasıyla ortaya çıkmıştır.     Liberalizm ve muhafazakarlık, gerçek hayatın bir formata dönüştürülmesi iken bu yazımda anlatacağım ideolojiler, mevcut düzende yaşanan aksaklıkların, sorunların ve çözümlerinin mevcut düzende yaşanan aksaklıkların ve çözümlerinin teorik olarak belirlenmesi sonucu ortaya çıkmıştır.       Bir de faşizm gibi bir ideoloji var. Bazı kaynakla...

 detay   SİYASİ İDEOLOJİLER  LİBERALİZM VE MUHAFAZAKARLIK     İdeoloji konusu, özellikle ülkemiz gibi siyasi katılımın ve geçmişinde toplumsal siyasi hareketlerin yoğun yaşandığı ülkelerde birbirine karışmış ve tarafların birbirlerini suçlamak için kullandıkları ifadelere dönüşmüştür.     Ancak ideolojiler toplumları ayrıştırmak için ortaya çıkan düşünce sistemleri değildir. İdeolojiler, toplumsal hayatın, daha doğrusu yönetici ve yönetilen sınıfların sınırlarını belirlemek ve hem bireysel hem de toplumsal refahın sağlanmasını amaçlamıştır.      Günümüzde onlarca ideoloji olsa da temelde birkaç ideoloji bulunmaktadır. Diğerleri ise bu temel ideolojilerin diğer siyasetçiler ya da düşünürler tarafından toplumlara ya da sınıflara göre yorumlanmasıdır.      Üniversitelerde temel ideolojilerin yanı sıra belirli dönemlerde toplumlarda ivme kazanmış bazı düşünce akımlarına da yer verilmektedir. Ancak bu yazımda ben ana ideolojile...

Modernleşme Yolunda İlk Adımlar: Tanzimat ve Islahat Fermanları 1) Modernleşme Çabaları     Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda hem içteki çözülmeleri durdurmak hem de Avrupa'daki siyasal ve hukuki gelişmelere ayak uydurmak amacıyla kapsamlı bir modernleşme sürecine girdi. Bu çabaların en somut örnekleri Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) Fermanlarıdır.     Bu belgeler ile birlikte; * Hukuk devleti anlayışı ilk kez yazılı metinle tanımlandı. * Eşitlik, vatandaşlık ve mülkiyet gibi kavramlar devlet politikası hâline geldi. * Avrupa'daki liberal düşünceler Osmanlı bürokrasisine ve aydınlarına nüfuz etti. * Eğitim, diplomasi ve askeri alanlarda Batı tarzı kurumlar oluşturuldu. Modernleşme, yalnızca teknik değil; siyasal ve toplumsal bir dönüşüm arayışıydı. Bu süreç, Meşrutiyetler ve anayasal gelişmelerin zeminini hazırladı. 1.1. Osmanlı'nın Reform İhtiyacı     19.  yüzyıla gelindiğinde Osmanlı Devleti, hem içteki çözülmeler hem de Avrupa'daki siysal dönüşümler k...

  2) Osmanlı'da Siyasal Yapı (17. ve 19. Yüzyıllar Arası) 2.1.1. 17. Yüzyıl: Duraklama ve Merkeziyetçilik Krizi > Dönemin Genel Özellikleri - Devletin geniş topraklarına rağmen merkezi otorite zayıflamaya başladı. - Saray kadınları, Valide Sultanlar ve Enderun ağaları siyasette etkili oldu. - Şehzadelerin sancaklara gönderilmemesi, tecrübesiz padişahların tahta çıkmasına yol açtı. > İç Karışıklıklar - Celali İsyanları Anadolu'da büyük toplumsal çözülmelere neden oldu. - İstanbul İsyanları, yeniçerilerin saray üzerindeki baskısını artırdı. > Askeri Yapıdaki Bozulmalar - Yeniçeri Ocağı disiplinsizleşti, askerlik dışı işlerle uğraşmaya başladı. - Tımar sistemi çöktü, iltizam sistemi yaygınlaştı. > Dış Politika - Avusturya, İran ve Rusya ile yoğun savaşlar yaşandı. - 1683 yılında II. Viyana Kuşatması başarısız oldu, Osmanlı Batı karşısında gerilemeye başladı. > Antlaşmalar - Zitvatarok Antlaşması: 1606 yılında imzalanan bu antlaşma sonrası Avusturya ile denklik kabu...

  HÜKÜMETLER, SİSTEMLER VE REHİMLER     Hükümetler, sistemler ve rejimler” kavramları, konuya uzak olanlar kadar bu alanda eğitim almaya yeni başlayanlar için de çoğu zaman birbirine eş anlamlı gibi görülmektedir. Bu durum anlaşılırdır; çünkü özellikle günümüz devletlerinde bu üç kavram çoğunlukla bir paket halinde karşımıza çıkar ve sınırları oldukça ince olduğundan farklarını ayırt etmek kolay olmayabilir. Bu yazımda, hem bölüm öğrencilerinin yararlanabileceği özet ders notu hem de konuya ilgi duyan herkesin rahatlıkla takip edebileceği bir içerik sunacağım. Öncelikle bu üç kavramın tanımlarını ele alacak, ardından hem geçmişten hem de günümüzden örneklerle aralarındaki farkları ortaya koyacağım. Ders notlarına ek olarak bu başlığın anlatıldığı kaynaklar; - Andrew Heywood, Siyaset (Sayfa 333 - 353 arası)

  SİYASET NEDİR? SİYASETİN İNCELENMESİNDE YAKLAŞIMLAR ve KAVRAMLAR     "Siyaset Nedir?" sorusunun cevabı için gereken iki farklı kökene sahip kelime incelenmek gerekir. Bu kelimelerden birisi Arapça kökenli "Siyaset", diğeri de Antik Yunanca kökenli "Politika". Günümüz  konuşma dilinde "siyaset" ve "politika" kelimeleri birbirlerine eş tutulan kelimeler olsa da aralarında nüanslar var. Bu nüanslar etimoloji kökenli olmasının yanı sıra kelimelerin çıktığı ve hayat bulduğu toplumlardaki pratik karşılıklarına göre oluşmaktadır.     Arapça "seyis" kelimesi ile aynı kökten gelen "seyis kökünden türeyen siyaset", at eğitimi, yönetme, yön verme gibi anlamlara karşılık gelmektedir.      Antik Yunan kökenli politika kelimesi ise "şehir devleti ile ilgili işler", "polis ile ilgili işler" anlamına gelmektedir. Bu özet tanımlardan yola çıkarak şunu söyleyebiliriz ki Doğu merkezli siyaset daha çok otorite ve ...

TÜRK SİYASAL YAŞAMI I (Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyetine Geçiş Dönemi) Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan anayasal gelişmeler, bir süreç sonucu oluşmuştur. Bu sürecin lokomotifi İngiltere ve hazırladıkları “Magna Carta” olmuştur. Osmanlı, “Magna Carta”yı yıllar sonra yakalamış olsa da bu konuda Osmanlı’nın geç kaldığını söylemek görece haksızlık olur. Çünkü, Osmanlı’da bu süreci, bu tartışmaları İngiltere’den sonra ama Fransa ile paralel olarak gelişmiştir. Osmanlı, fütuhatı Batıya doğru yapmış ve bu sebeple Avrupa’yı ve Avrupa'daki gelişmeleri de takip etmiştir. Avrupa ülkeleri içerisinde özellikle Fransa ile daha sıkı ilişkiler kurmuştur. Bu yakınlaşma, kapitülasyonlar , ticaret ve diplomasiden önce; Fransızcanın ve Fransa’nın 15. yy.’dan 1800’lere hatta 1900’lere kadar hakim olmasıdır. Bu sebepledir ki ilk defa İngiltere’de gelişen “anayasa” fikri ve o fikrin somut ürünü “Magna Carta” Fransa’ya geçmiştir. Bu gelişmelerin Fransa’ya sıçramasının akabinde Osmanlı’...

     Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü derslerinden biri olan Türk Siyasal Yaşamı  dersinde ele alınan konuları ve ders notlarını bu yazımda paylaştım.     Bu ders, bazı üniversitelerde tek dönemde, bazılarında ise iki dönemde okutulmaktadır. Ben bu dersi iki dönem halinde aldım; * Türk Siyasal Yaşamı I: Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıldaki duraklama döneminden Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar olan süreci kapsar. * Türk Siyasal Yaşamı II: Cumhuriyet döneminden 2000'li yıllara, yani Ak Parti'nin kuruluşuna kadar uzanan yakın siyasal tarihi içerir.     Bu dersle ilgili internette kapsamlı ve sistematik kaynakların sınırlı olduğunu gördüm. Bu nedenle hazırladığım içerik Türk Siyasal Yaşamı dersine dair ulaşabileceğiniz, sistematik bir şekilde hazırlanmış önemli kaynaklardan birisi olacak.      Bu ders için önerilen iki temel kaynak kitap vardır: " Bülent Tanör’ün Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri ve Eric Jan Zürcher’in Modernleşen ...